Personel Çoğul İsim Mi? Farklı Yaklaşımlar Üzerine Bir Tartışma
Bazen Türkçe’nin dilbilgisel kuralları, bir mühendis gibi mantıklı düşündüğümde bile kafa karıştırıcı olabiliyor. Konya’da yaşıyorum ve günlük hayatımda dil, hem teknik hem de insani bir boyutta anlam taşıyor. Mesela, çok basit bir dil bilgisi sorusu: Personel çoğul isim mi? Bu soruyu düşündüğümde, kafamda iki farklı perspektif devreye giriyor. İçimdeki mühendis, konuyu bir yapısal sorun olarak değerlendirirken, içimdeki insan tarafı ise dilin sosyo-kültürel ve insani yönlerine dikkat çekiyor. Şimdi, hem analitik hem de insani açıdan bu soruya nasıl yaklaşabileceğimizi inceleyelim.
İçimdeki Mühendis: Personel, Çoğul İsim Olmaz!
Öncelikle içimdeki mühendisle başlayalım. Mühendislik eğitimi aldım, bu yüzden her şeyin bir formülü, bir düzene oturması gerektiğini düşünürüm. Türkçe’nin kuralları da bir matematik gibi işler. Şimdi, personel kelimesinin çoğul olup olmadığına bakarken, dilin yapısal tarafına odaklanıyorum.
Türkçe’de çoğul eki “-ler” veya “-lar”dır ve bu ek, kelimenin birden fazla öğeyi işaret ettiğini gösterir. Ancak “personel” kelimesi, aslında Fransızca kökenli bir kelimedir ve Türkçeye geçmiş olsa da dilbilgisel açıdan tekil bir sözcük olarak kabul edilir. Yani, personel kelimesi, bireyler topluluğunu ifade etse de, çoğul eki almaz. Türk Dil Kurumu’na göre de bu kelime çoğul olarak kullanılmaz. Her ne kadar günlük dilde “personeller” gibi bir kullanım yaygın olsa da, dil bilgisi açısından doğru kabul edilmez.
İçimdeki mühendis şöyle diyor: “Dil, tıpkı bir sistem gibi olmalı. Her kelimenin doğru bir formda kullanılması gerekmez mi? ‘Personel’ kelimesine çoğul eki eklemek, sistemde bir hata yapmaktır!”
Peki ama bu, günlük dilde “personel” kelimesinin çoğulmuş gibi kullanılmasını engelliyor mu?
İçimdeki İnsan: Dil, Kişiselleşir ve Gelişir
Evet, içimdeki mühendis her şeyi çok teknik bir şekilde açıklıyor ama işin insani ve kültürel boyutunu da göz ardı etmemek lazım. İnsanlar dil kullanırken bazen kurallara bağlı kalmazlar, çünkü dil, yaşamın dinamiklerine ve toplumsal yapıya da bağlıdır. Personel kelimesinin çoğul kullanımı, aslında bir topluluk halindeki bireyleri tanımlama çabasıdır. Türkçede “personel” sözcüğü, belirli bir grup insanı ifade etmek için sıklıkla kullanılır. Ve bu grup insanlarının çoğul olduğu düşünülerek, dilde genellikle “personeller” gibi bir kullanım yaygınlaşmıştır.
İçimdeki insan tarafım ise diyor ki: “Dil, canlı bir varlık gibidir. İnsanlar bir şeyin doğru olduğunu hissederse, zamanla o doğru kabul edilir. Eğer toplumun büyük bir kısmı ‘personeller’ diyorsa, o zaman bu kullanımın arkasında bir anlam vardır. Sonuçta dil, insanların iletişim kurma aracıdır. İnsanlar kendilerini doğru şekilde ifade edebilmek için dili esnetebilir.”
Böyle bakınca, “personel” kelimesi aslında topluluk anlamını taşır ve kullanımda çoğul gibi algılanabilir. Sonuçta, dilin asıl amacı anlamaktır. Eğer insanlar bir sözcüğü daha geniş bir kitleyi ifade etmek için kullanıyorsa, bu da dilin evrimine katkıda bulunur.
Eğitim ve Akademik Perspektif: Dilin Kuralları Ne Diyor?
Şimdi, bir adım geri atıp daha akademik bir bakış açısıyla bakalım. Birçok dilbilimci ve eğitimci, dilin kurallarına sadık kalmanın önemini vurgular. Personel kelimesinin çoğul kabul edilip edilmemesi, aslında Türkçedeki dil bilgisi kurallarıyla da ilgilidir. Türkçe’de, özne ve yüklem uyumunun sağlanması çok önemlidir. Eğer “personel” kelimesi çoğul kabul edilirse, yüklem de çoğul olmalıdır. Örneğin, “Personel çalışmalarını tamamladılar” cümlesi, “Personel” kelimesinin çoğul algısını destekleyen bir kullanım olur.
Ancak dildeki bu yaygın kullanım, dilbilimsel açıdan ele alındığında bir tutarsızlık oluşturur. Çünkü “personel” kelimesi tekil olarak kabul edilse de, cümle içinde bir topluluk olarak kullanılabilir. Bu da şu soruyu akla getiriyor: Dil, sadece kurallara mı dayanır, yoksa toplumun ihtiyaçlarına göre mi şekillenir?
Personel Çoğul İsim Mi? Toplumsal ve Kültürel Yansıma
Dilin sadece gramatik yapısına bakmak, bana kalırsa işin yalnızca bir boyutunu ele almak olur. Personel kelimesinin kullanımındaki çoğul algısı, aslında toplumsal ve kültürel bir yansıma da taşıyor. Türkiye’deki iş yaşamı, özellikle de ofis kültürü, işyerlerinde birden fazla insanın çalıştığı büyük yapılarla dolu. Bu bağlamda, “personel” kelimesi, bir şirketin içindeki insan topluluğunu ifade ederken çoğul bir anlam taşır.
Buna ek olarak, toplumda kullanılan dilin evrimi de göz ardı edilemez. İnsanlar dilde ne kadar özgürse, dil de o kadar esnekleşir. Bir kelimenin çoğul gibi kullanılması, dilin sosyal yönünü ortaya koyar. “Personel” kelimesi aslında dilde çoğul bir anlam taşır ve bu anlamın genişlemesi toplumsal bir ihtiyaçtır.
Sonuç: Personel Çoğul İsim Mi?
Sonuç olarak, personel çoğul isim mi? sorusuna her iki açıdan da bakılabilir. İçimdeki mühendis, dilin katı kurallarına ve yapısına dayanarak, “personel” kelimesinin çoğul olmadığını savunuyor. Ancak içimdeki insan, dilin toplumun ve zamanın gereksinimlerine göre şekillendiğini savunuyor. Günlük dildeki kullanım, çoğul gibi kabul edilse de, dilbilimsel olarak doğru olan, kelimenin tekil olarak kalmasıdır.
Peki ya siz? “Personel” kelimesinin çoğul kullanımına nasıl bakıyorsunuz? Bu, yalnızca dil bilgisi hatası mı yoksa dilin doğal bir evrimi mi?