Dinen Aile Nedir?
Beni tanıyanlar bilir; sosyal medyada, insan hakları, özgürlükler ve tabii ki aile kurumuyla ilgili pek çok kez sert tartışmalara girmişimdir. Bu yazıda da öyle olacak. Dinen aile kavramı, bizim toplumumuzda oldukça hassas bir konu. Hani şu “herkesin düşünce özgürlüğü var ama bu konuda susmak lazım” denen durum var ya, işte o. Aile dediğin nedir? Birlikte yaşadığın insanlar mı, yoksa bir tür dini sorumlulukları yerine getiren bir yapı mı? Gel, bunu biraz tartışalım.
Dinen Aile Nedir? Konunun Temeli
İslam’a göre, aile sadece biyolojik bir birliktelik değil, dini vecibelerin yerine getirildiği, bireylerin bir arada yaşadığı ve birbirlerine karşı sorumluluk taşıdığı bir yapıdır. Ailedeki her birey, belirli dini görevleri yerine getirmekle yükümlüdür. Anne ve baba, çocuklarına dini eğitim vermekle sorumludur, çocuklar ise büyüdüklerinde bu öğretileri yaşantılarına adapte etmek zorundadırlar. Evet, tam olarak böyle. Dinen aile, bir anlamda dini öğretileri aktarırken, dini kuralların da ciddiyetle izlendiği bir yapıdır.
Ve işte bu noktada biraz kafam karışıyor. Aile, bir yanda dini görevleri yerine getiren bir ortamken, diğer yanda bireysel haklar ve özgürlükler açısından bir sınırlandırma gibi de gözükebiliyor. Ailedeki bireylerin birbirlerine karşı sorumlulukları, evet, güzel ve anlamlı ama bu sorumluluklar bazen insanları köleleştirebiliyor. Özellikle gençlerin dini baskılar altında, kendi kimliklerini bulamadan büyüdüklerini görmek üzücü.
Dinen Aile: Güçlü Yanlar
Dinen aile, özellikle çocukların yetiştirilmesinde bir rehberlik işlevi görebilir. Ailedeki bireyler birbirlerine sorumluluk taşıyor ve bu sorumlulukları yerine getirerek sosyal ve ahlaki değerleri güçlendiriyorlar. Eğer bir çocuk, dini değerlerle büyütülürse, bu onu sadece dini anlamda değil, ahlaki yönden de sağlam bir birey haline getirebilir. Çocuk, ailesiyle paylaştığı bu değerlere dayanarak çevresine de doğruyu gösterir. Kısacası, dini öğretilerle büyütülen bir birey, insanlığa katkı sağlayan bir fert olabilir.
İslam’da aile, toplumun temel birimi olarak görülüyor ve aileyi sağlam tutmak, dinin en önemli ilkelerinden biri. Bu, ister inançlarımıza göre ister toplumsal yapı açısından bakıldığında çok önemli bir şey. Dinen aile, toplumun temel değerlerinin aktarıldığı bir okul gibidir. Çünkü aile, toplumu biçimlendiren ilk öğretmendir. Kendi değerlerine sadık, başkalarına saygılı ve merhametli bireyler yetiştirilmesi adına dinin önerdiği aile modeli, toplumsal bağların güçlenmesine katkı sağlar. Hangi açıdan bakarsanız bakın, bu modelde “birlikte” olmanın verdiği güç var.
Dinen Aile: Zayıf Yanlar
Gelelim işin zayıf yanlarına. İşin gerçeği, dinin aile yapısı üzerinde kurduğu baskı bazen bireysel özgürlükleri kısıtlayabiliyor. Ailede bireylerin dinî sorumluluklarını yerine getirmeleri elbette önemli, ama bu bazen insanları bir robot gibi hissettirebilir. Ailede “şu olacaksın, bu şekilde yapacaksın, bunu böyle bilmelisin” gibi talimatlar çok fazla olabiliyor. Evet, dini değerler önemli ama insanın kendi kimliğini keşfetmesi için de biraz nefes alması gerekir, değil mi? İslam’da ailedeki bireylerin birbirlerine karşı sorumlulukları saygı temelli olmalı, ama ne yazık ki bazen bu sorumluluklar, zorlayıcı ve baskıcı hale gelebiliyor.
Günümüz dünyasında bireysel özgürlükler o kadar önemli ki, bazen bir insan, sadece ailevi yükümlülükleri nedeniyle istediği gibi bir hayat yaşayamayabiliyor. Dinî kuralların ailede fazla ağırlık basması, özellikle gençlerin ve kadınların bireysel seçimlerine engel olabilir. Ailevi sorumluluklar adına gençlerin kendi hayatlarına dair verdikleri kararlar, çoğu zaman dinin belirlediği çizgilere uymak zorunda kalıyor. Mesela, “Bir kadın yalnız başına bir yere gidemez” gibi düşünceler, ailedeki bireylerin hayatlarını zorlaştırabiliyor. Bireylerin seçim hakkı ne kadar kısıtlanırsa, o kadar sağlıklı bir ilişki kurulamıyor.
Soru: Din ve Aile, Sınırsızca Birleşebilir mi?
Peki, şu soruyu sormadan geçmeyelim: Aile, dini öğretilerle ne kadar şekillendirilmeli? İnsanların bireysel haklarına saygı gösteren bir aile yapısı, dinî değerlere zarar verir mi? Yoksa dini öğretilerin ailede daha güçlü bir şekilde yer etmesi, toplumun geleceği için bir gereklilik midir? Bu soruların cevabını net bir şekilde vermek zor. Çünkü her toplum, her aile, her birey farklı. Kimisi için dinî değerler aileyi sağlamlaştırırken, kimisi için baskıcı bir ortam yaratabiliyor. Hangi tarafın doğru olduğunu ise zaman gösterecek.
Sonuç
Dinen aile, bize bir yandan toplumsal sorumluluk, bir yandan da birlik ve beraberlik duygusu sunuyor. Ama bu, her birey için geçerli değil. Dinî değerlerle şekillenen bir aile, bazen insanlar için kurtuluş olurken, bazen de hapsolmuş bir yaşamın başlangıcı olabiliyor. Düşünmek, sorgulamak ve gerektiğinde kabul etmemek, bu yazıdaki en önemli tavsiyem. Dinî değerlere ve aile yapısına sahip çıkarken, bireysel özgürlüklerin ve kimliklerin de korunması gerektiğini unutmamalıyız. Bu dengeyi bulmak, belki de aileyi anlamanın en önemli kısmı.